Өндірістегі жазатайым оқиғаларды тергеп-тексеру

628
Толығымен алынып тасталсын қолайсыз әсер етудің өндірістік факторлардың қызметкерге, өкінішке орай, болмайды. Әрқашан қаупі бар жарақат алу мен ауруларды

Еңбек үдерісі мен заманауи өндірістік технологиялардың деңгейі өндірістік факторлардың қызметкерге қолайсыз әсер етуін толықтай жоққа шығаруға мүмкіндік бермейді және өкінішке орай, ауру немесе өлімге ұшырау тәуекелі әрқашанда орын алады.

Осыған байланысты жұмыс беруші:

1) профилактикалық шаралар жүргізу, өндірістік жабдықтар мен технологиялық процестерді олардың неғұрлым қауіпсіз түрлерімен ауыстыру жолымен жұмыс орындарында және технологиялық процестерде кез келген тәуекелдерді болғызбау жөніндегі шараларды қабылдауға;

2) қызметкерлерді ЕҚжЕҚ бойынша оқыту мен даярлаудан өткізуге;

3) ЕҚжЕҚ жөніндегі ұйымдастыру-техникалық іс-шараларын жүргізуге;

4) нұсқаулар беруге, өндірістік процесс пен жұмыстарды қауіпсіз жүргізу жөніндегі құжаттармен қамтамасыз етуге;

5) білімін тексеруден өтуге және басшылар мен мамандардың ЕҚжЕҚ мәселелері бойынша білімдерін тексеруді ұйымдастыруға;

6) қызметкерлерге қажетті санитарлық-гигиеналық жағдайлар жасауға, қызметкерлердің арнаулы киімі мен аяқ киімін беруді және жөндеуді, ҚР Үкіметі белгілеген нормаларға сәйкес қызметкерлерді профилактикалық өңдеу, жуу және зарарсыздандыру құралдарымен, медициналық қобдишамен, сүтпен, емдеу-профилактикалық тағамдармен, жеке және ұжымдық қорғану құралдарымен жабдықтауды қамтамасыз етуге;

7) еңбек жөнiндегi уәкiлеттi мемлекеттiк органға және еңбек инспекциясы жөнiндегi жергілікті органға, қызметкерлердiң өкiлдерiне олардың жазбаша сұрау салу бойынша өндiрiстiк объектiлердi ұйымдардағы еңбек жағдайлары бойынша аттестаттау туралы ақпаратты қоса алғанда, еңбек жағдайларының, ЕҚжЕҚ жай-күйi туралы қажеттi ақпаратты беруге;

8) мемлекеттік еңбек инспекторларының нұсқамаларын орындауға;

9) өндірістегі жазатайым оқиғалар мен кәсіптік ауруларды тіркеуді, олардың есебін жүргізуді және талдауды жүзеге асыруға;

10) қызметкерлер өкілдерінің қатысуымен өндірістік объектілерде  Казақстан Республикасының Үкіметі бекіткен қағидаға сәйкес еңбек жағдайлары бойынша бес жылда кемінде бір рет мерзімдік аттестаттауды жүргізуге;

10-1)бiр ай мерзiмде қағаз және электрондық жеткiзгiштерде өндiрiстiк объектiлердi еңбек жағдайлары бойынша аттестаттау нәтижелерiн еңбек инспекциясы жөнiндегi тиісті жергілікті органға ұсынуға;

11) ҚР заңнамасында белгіленген тәртіппен өндірістегі жазатайым оқиғаларды тергеп-тексеруді қамтамасыз етуге;

12) қызметкер еңбек (қызметтiк) мiндеттерiн атқарған кезде оны жазатайым оқиғалардан сақтандыруға;

13) қатты улану жағдайлары туралы халықтың санитарлық-эпидемиологиялық ахуалы саласындағы уәкілетті мемлекеттік органның тиісті аумақтық бөлімшесіне хабарлауға;

14) қауіпсіз еңбек жағдайларын қамтамасыз етуге;

15) ҚР заңнамасында көзделген жағдайларда, сондай-ақ еңбек жағдайларының өзгеруіне байланысты басқа жұмысқа ауыстыру кезінде не кәсіптік аурудың белгілері пайда болғанда өз қаражаты есебінен қызметкерлерді міндетті, мерзімдік (еңбек қызметі барысында) медициналық тексерулерден және ауысым алдындағы медициналық куәландырудан өткізуге;

16) авариялық жағдайдың өршуін және жарақаттайтын факторлардың басқа адамдарға әсер етуін болғызбау жөніндегі шұғыл шараларды қабылдауға міндетті.(ҚР ЕК 317-бабының 1-тармақшасы).

Қосымша еңбек міндеттерін

Қызмет ерекшеліктері мен жұмыстардың түрлері, айрықша қауіптілік көздерінің болуы ескеріле отырып, еңбек шартында не ұжымдық шартта жұмыс берушінің қосымша міндеттері көзделуі мүмкін (ҚР ЕК 317-бабының 2-тармағы).

Тергеп-тексеру, оның нәтижелерін ресімдеу мен есепке алу рәсімі ҚР ЕК-нің «Еңбек қызметіне байланысты жазатайым оқиғаларды және қызметкерлер денсаулығының өзге де зақымдануларын есепке алу» 37-тарауымен регламенттеледі. ҚР ЕК өндірістегі жазатайым оқиғаларды тергеп-тексеру бөлігінде егер заңдарда және ҚР ратификациялаған халықаралық шарттарда өзгеше көзделмесе:

1) қызметкерлерге, оның ішінде мүлкінің меншік иелері, қатысушылары немесе акционерлері шетелдік жеке немесе заңды тұлғалар болып табылатын, ҚР аумағында орналасқан ұйымдардың қызметкерлеріне;

2) жұмыс берушілерге, оның ішінде мүлкінің меншік иелері, қатысушылары немесе акционерлері шетелдік жеке немесе заңды тұлғалар болып табылатын, ҚР аумағында орналасқан ұйымдарға қолданылады (ҚР ЕК 9-бабының 2-тармағы).

Онымен еңбек қатынастарында тұратын жеке немесе заңды тұлға жұмыс беруші болып танылады, бұл кезде қызметкер – жұмыс берушімен еңбек қатынастарында тұратын және еңбек шарты бойынша жұмысты тікелей орындаушы жеке тұлға болып табылады.

Көрсетілген нормаларды белгілеу еңбек мертігуін алған қызметкерлерге кепілдіктерді қамтамасыз ету үшін қажет, оның ішінде меншік формасына қарамастан жұмыс берушінің – заңды тұлғаның зардап шеккен қызметкерге келтірілген залалды өтеуі, ресімделген еңбек шартының болуы, жазатайым оқиғаға әкелген жағдаяттардың ерекшеліктері және т. б. бар.

Тергеп-тексеру тәртібі және өндірістегі жазатайым оқиғаларды есепке алу

Өндірістегі жазатайым оқиғаларды тергеп-тексеру мен есепке алу тәртібі олардың ұйымдық-құқықтық формаларына қарамастан барлық ұйымдар үшін, сондай-ақ заңды тұлға құрмаған және жалдамалы еңбек пайдаланатын, кәсіпкерлік қызметпен айналысатын тұлғалар үшін де міндетті.

Жұмыс берушінің кінәсінен еңбек шарты болмаған және (немесе) тиісті дәрежеде ресімделмеген жағдайда еңбек қатынастары қызметкер жұмысқа нақты кіріскен күннен бастап туындады деп есептеледі.

Еңбек заңнамасындағы анықтамаға сәйкес өндірістегі жазатайым оқиға      – өзiнiң еңбек (қызмет) мiндеттерiн немесе жұмыс берушiнiң тапсырмаларын орындауы кезiнде, қызметкердiң өндiрiстiк жарақаттануы, денсаулығының кенеттен нашарлауы немесе улануы салдарынан оның еңбекке қабiлеттiлiгiнен уақытша немесе тұрақты айрылуына, кәсiптiк ауруға шалдығуына не өлiмiне әкеп соқтырған зиянды және (немесе) қауiптi өндiрiстiк фактордың қызметкерге әсер етуi.

Басқа сөзбен айтқанда, жазатайым оқиғаның негізін қызметкердің кәсіптік еңбекке қабілеттілігін жоғалтуына немесе өліміне әкелетін мертігу немесе денсаулығының өзге де зақымдану оқиғасы құрайды. Бұл оқиғаны өндіріспен байланыстыру үшін оның зардап шегушімен жұмыс берушінің тапсырмасы бойынша немесе мүдделері үшін өз еңбек міндеттерін орындау кезінде не заңнамамен тікелей белгіленген жағдайларда болып өткені қажет. Сондай-ақ бұл оқиғаны өндіріске дұрыс жатқызу үшін оны объективті тергеп-тексеру де қажет.

Тексерілуге тиіс оқиғалар

ҚР ЕК-нің 322-бабында жазатайым оқиғаның өндіріспен байланысын көрсететін оқиғалар мен мәнжайлар жиынтығының тізбесі берілген.

ҚР ЕК-не сәйкес қызметкерлер денсаулығының еңбек қызметіне байланысты зақымдануы мен еңбекке қабілетсіздікке немесе өлімге әкеп соғатын оқиғалар, сондай-ақ:

1) техникалық және кәсіптік, орта оқу орнынан кейінгі, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің білім беру бағдарламаларын іске асыратын оқу орындарында оқитын, кәсіптік практикадан өтіп жүрген адамдардың;

2) әскери қызмет, арнаулы мемлекеттік органдарда қызмет өткерумен байланысты емес жұмыстарды орындауға тартылған әскери қызметшілердің, арнаулы мемлекеттік органдар қызметкерлерінің;

3) сот үкімі бойынша еңбекке тартылған адамдардың;

4) әскерилендірілген авариялық-құтқару бөлімдері, әскерилендірілген күзет жеке құрамының, авариялардың, дүлей зілзаланың салдарларын жою жөніндегі, адам өмірін және мүлікті құтқару жөніндегі ерікті командалар мүшелерінің еңбек қызметіне байланысты және еңбекке қабілетсіздігіне не өліміне әкеп соққан денсаулығының зақымдану жағдайлары осы Кодекске сәйкес тергеп-тексеруге және есепке алуға жатады.

ҚР ЕК 322-бабы, 1-тармағының 1-тармақшасына сәйкес өндірістік жарақаттар мен қызметкердің денсаулығына еңбек міндеттерін атқарумен байланысты келтірілген өзге де зақымданулар не жұмыс берушінің мүддесі үшін өз бастамасы бойынша еңбекке қабілетсіздігіне не өлімге әкеп соққан басқа да әрекеттер жасау, егер олар:

1) жұмыс уақыты басталар алдында немесе аяқталғаннан кейін жұмыс орнын, өндіріс құрал-жабдықтарын, жеке қорғану құралдарын және басқаларын дайындау және ретке келтіру кезінде;

2) жұмыс орнындағы жұмыс уақыты ішінде немесе іссапар кезінде не жұмыс берушінің немесе ұйымның лауазымды адамының тапсырмасы бойынша еңбек немесе өзге де міндеттемелерді орындауға байланысты басқа жерде болғанда;

3) қауіпті және (немесе) зиянды өндірістік факторлар әсерінің нәтижесінде;

4) жұмысы қызмет көрсету объектілері арасында жүрумен байланысты қызметкер жұмыс уақытында жұмыс берушінің тапсырмасы бойынша жұмыс орнына бара жатқан жолда;

5) қызметкердің еңбек міндеттерін орындауы кезінде жұмыс берушінің көлігінде;

6) жеке көлігін қызмет бабында пайдалану құқығына жұмыс берушінің жазбаша келісімі болғанда өзінің жеке көлігінде;

7) жұмыс берушінің өкімі бойынша өз ұйымының немесе басқа ұйымның аумағында болған кезеңде, сондай-ақ жұмыс берушінің мүлкін қорғау не жұмыс берушінің мүддесі үшін өз бастамасы бойынша өзге де іс-әрекеттер жасау кезінде болса;

8) вахталық әдіспен жұмыс істейтін қызметкерлердің вахта кезіндегі жұмыс уақытының алдында немесе одан кейін жиналу орнынан (вахта кезеңінде тұратын жерінен) жұмыс беруші берген көлікпен жұмысқа бару немесе кері қайту жолында болса, өндірістегі жазатайым оқиғалар ретінде тергептексеріледі және есепке алынады.

Емес болып табылады және жазатайым оқиғаның орын алуына өндірісте

Қызметкерлер жұмысқа баратын және қайтатын жолда ұшыраған жазатайым оқиғалар өндіріспен байланысты деп есептелмейді және тиісінше жазатайым оқиға туралы актімен ресімделмейді.

Сондай-ақ, тергеп-тексеру барысында жарақаттар мен зақымданулардың:

1) зардап шеккен адамның өз бастамасы бойынша жұмыстарды немесе өзге де іс-әрекеттерді функционалдық міндеттеріне кірмейтін және жұмыс берушінің мүддесімен байланысты емес, оның ішінде вахталық әдіспен жұмыс істеу кезінде ауысымаралық демалыс және тынығу мен тамақтануға арналған кезеңде, сондайақ алкогольдік мас болу, уытты және есірткі заттарды (олардың аналогын) пайдалану күйіне байланысты себеппен орындаған кезде;

2) өз денсаулығына қасақана (әдейі) зиян келтіру нәтижесінде немесе зардап шеккен адам қылмыс жасаған кезде;

3) зардап шеккен адам денсаулығының медициналық қорытындымен расталған, қауіпті және (немесе) зиянды өндірістік факторлардың әсерімен байланысты емес кенеттен нашарлауынан болғаны нақты анықталса, олар өндірістік жарақаттар және қызметкерлер денсаулығының өндірістегі өзге де зақымданулары ретінде ресімделмейді.

Комиссияның жазатайым оқиғаның өндіріспен байланысы туралы қорытындылары еңбек заңнамасы талаптарына толық сәйкестікте қабылдануы және жазатайым оқиғаның нақты мән-жайлары мен себептерінен шығуы тиіс, және де осыған орай, комиссия қабылданған шешім үшін жауапкершілікте болады.

Дереккөз: «ACTUALIS: Кадрлық іс» электрондық жүйесі, тегін демо-қолжетімділік алу



Подписка на статьи

Чтобы не пропустить ни одной важной или интересной статьи, подпишитесь на рассылку. Это бесплатно.

Вопросы по теме

Участвуй в наших семинарах

Школа

Проверь свои знания и приобрети новые

Записаться

Самое выгодное предложение

Самое выгодное предложение

Воспользуйтесь самым выгодным предложением на подписку и станьте читателем уже сейчас

Живое общение с редакцией


Рассылка






© 2007–2016  «Кадры и охрана труда  МЦФЭР - Казахстан» 

Все права защищены. Полное или частичное копирование любых материалов сайта возможно только с письменного разрешения редакции  «Кадры и охрана труда МЦФЭР - Казахстан». Нарушение авторских прав влечет за собой ответственность в соответствии с законодательством РК.

По вопросам подписки обращайтесь:        +7 (727) 323-62-12, 323-62-13

По вопросам клиентской поддержки тел.:  +7 (727) 237-77-04


  • Мы в соцсетях