Справочник кадровика

Жұмыс орындарындағы еңбек қауіпсіздігі және еңбектi қорғау мәдениеті

  • 27 ноября 2018
  • 360
Культура безопасности МЦФЭР-Казахстан
Культура безопасности МЦФЭР-Казахстан

Жоғалту әлемдік жалпы ішкі өнімнің нәтижесінде өндірістегі жарақаттану шамамен 20 есе артық шығындар дамушы елдерге көмектесу

Мәдениет түсінігі еңбекті қорғау

Еңбекті қорғаудың мәдениеті ұғымы басқару жүйелерінен және тәжірибеден құралады, қауіпсіз және сау өндіріс ортасын жасауға жағдай жасайтын, адамдардың сапалы жұмыс істеуінің жұмыс орындарын және олардың тәртібін, қатынастарды және ережелерді қалыптастырудың барлық ұстанымдарына еңбекшілердің белсенді қатысуын білдіреді. ХЕҰ еңбек қауіпсіздігі және еңбек гигиенасы туралы Конвенциясы 1981 жылы №155 қауіпсіз еңбек мәдениетін және еңбек гигиенасын қалыптастыруға қажетті негіз болады. Еңбек қауіпсіздігінің мәдениетін және еңбек гигиенасын жасауға және оны қолдауға жұмыс беруші міндетті болып табылады.

★ ҚЫЗЫҚТЫ САУАЛ ★

Ұйымның қызметкері 30 минут ішінде кезекшілікті тапсырғанға дейін өзін нашар сезініп, жедел жәрдем бригадасымен ауруханаға жеткізілді. Онда оған «ауқымды инсульт» деген диагноз қойды. Бұл оқиға еңбек қызметімен байланысты жазатайым оқиға болып саналады ма? Жұмыс беруші бұл оқиға туралы еңбек инспекциясына хабарлауға тиіс пе?
Жұмыс орындарындағы еңбек қауіпсіздігі және еңбектi қорғау мәдениеті

Альбина Третьякова

эксперт ЭС «ACTUALIS: Кадровое дело», автор ряда изданий Цифрового издательства «МЦФЭР-Казахстан», юрисконсульт, г. Алматы

Ұзақ мерзімді мақсаты 

Еңбекті және денсаулықты қорғаудың ұлттық мәдениеті алдын алу ұстанымдарына сүйене отырып, қауіпсіз еңбек және сау өндіріс ортасын құқықтарын негізге алады, осы негіз барлық деңгейлерде құрметпен қарастырылады, бұнда үкімет, жұмыс беруші және қызметкерлер де қауіпсіз жұмыс ортасын қамтамасыз ету ісіне айқын құқықтардың жүйесінің арқасында жауапкершілікпен және міндеттер түрінде белсенді қатысады және жарақаттан сақтануға басты орын беріледі.
Ұзақ мерзімді мақсатқа жарақаттардан сақтану мәдениетін қалыптастыру жатады, ол ескірген қауіпті еңбек шарттарына өтемақы төлеу жүйесімен толықтыратын қатаң нақтыланған бақылау мәдениетін, кінә қоюды және жазалауды алмастырады.
Орынсыз шарттарда жұмыс жасауды «өтеуге» жұмсалатын төлем (зияндылықтың өтемақысы) қаржыларын қауіпсіз жұмысқа, жұмыс өнімділігін және сапасын артыруға инвестиция ретінде қолданылу тиіс.
Еңбекті қорғау мәдениеті қызметкерлердің денсаулығын және еңбек қауіпсіздігін сақтау жүйесін жоғары дәрежеде дамыту ретінде түсіндіріледі.
Заң тұрғысынан алғанда ҚР еңбекті қорғау мәдениетінің ұғымы айқындалмаған.
Ұйымдардағы еңбекті қорғау мәдениетін сақтаудың қажеттілігі туралы Қазақстан жұмыс берушілері 2003–2005 жылдары бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланған бірқатар мақалалардан кейін ғана енді біліп жатыр.
Еңбекті қорғау мәдениетін арттыру проблемасы көп функционалды болғандықтан, кешенді шешімдерді талап етеді. Еңбекті қорғау мәдениеті ұғымы өзіне басқару жүйелерінен және оған қызметкерлердің қатысуы тәжірибесінен, жұмыс орынының тәртібінен тұрады, қызметкерлердің денсаулығына қауіпсіз еңбек ортасын жасаудың барлық принциптерінен, қатынастардан және ережелерден, жұмыс өнімділігін және сапасын артыратын жағдайлардан құралады.



Денсаулық сандар

Ғалымдардың зерттеу нәтижелеріне сәйкес адам денсаулығы мына факторлармен шарттасады:

  • өмір салтынан – 50 %;
  • генетикалық (туылысы) факторлардан – 15–20 %;
  • экологиядан, өндірістік факторлардан – 20–25 %;
  • дәрігерлер қызметіне – 10 % тәуелді болып келеді.

Алғаш рет мүгедектер қатарына қосылғандардың жалпы санының 20 % астамы 45–50 жастарында еңбекке жарамсыз деп танылған. Жұмыскерлердің еңбек ету қатарынан шығып қалулары себептерінде өндірістік жарақат және кәсіптік аурулар басты орын алады, демек, жұмыс беруші қауіпсіз еңбекке арналған шарттарды жасауға жауаптылығы алдыңғы қатарда тұр.

Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі. Баптар бойынша практикалық түсіндірме

Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне енгізілген өзгерістер мен толықтырулар ескеріле отырып әзірленді және Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мақұлдады.

Жұмыс орындарындағы еңбек қауіпсіздігі және еңбектi қорғау мәдениеті
Авторлық ұжымның жетекшісі: С. Ғ. Бисақаев, «Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Еңбекті қорғау жөніндегі республикалық ғылыми-зерттеу институты» РМҚК-ның бас директоры, академик, техника ғылымдарының докторы, профессор.
Жұмыс орындарындағы еңбек қауіпсіздігі және еңбектi қорғау мәдениеті


Мемлекеттік әлеуметтік сақтандырудың ресми статистикасы, есептілік жүйесі еңбекке жарамды халықтың денсаулығына зақым келтірудің өте маңызды көрсеткіші – жасырын кәсіби тәуекелді көрсетуді есепке алмайды, жасырын кәсіби тәуекелге: өндіріспен байланысты аурулар, иммунитеттің төмендеуі және қызметкерлердің өндірістік факторларының әсерінен организмдерінің жылдам қартаюы (яғни өмір ұзақтығының қысқаруы), сонымен қатар қызметкерлердің өзінің меншікті денсаулығына келетін зақымдар ықтималдығының жоғары болуынан психологиялық стресс алуы жатады.
Жасырын кәсіби тәуекелдік көрсеткіштерінің деңгейі зерттеу мәліметтері бойынша ол өндіріс факторларының әсерінен болатын қызметкерлердің денсаулығына зақым келуінің (жоғалтуының) барлық тәуекелдерінің 70 % астамын құрайды.
Ең жиі кездесетін жазатайым оқиғаларына зардап шегушінің биіктен құлауы; қозғалмалы, жылжымалы, көтерiлетін, айналатын заттардың және бөлшектердің әрекетінен болатын зардаптары; құлау, басып қалу және құлаған өнімдердің және материалдардың астында қалулары; көлікпен болатын оқиғалары жатады.
Жарақаттардың негізгі себептеріне қалуға осы кезге дейін өндірістегі жұмыстардың орташа ұйымдастырылуы, жол қозғалысы ережелерін бұзу, технологиялық процестегі бұзылушылық, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау бойынша жұмыскерлерді дайындаудағы кемшіліктер, жөнделмеген машиналарды және механизмдерді пайдалану жатады.
«Жұмыс орны» ұғымының анықтамасы ҚР ЕК 1 бабының 1 тармағының 45 тармақшасында: «жұмыс орны – қызметкердің еңбек қызметі процесінде еңбек міндеттерін орындауы кезінде тұрақты немесе уақытша болатын орны» деп көрсетілген, ол танымал халықаралық терминологияға толық мәнінде сай болып келеді, оның ішінде ЕҚҰ №155 конвенциясында жазылған: «"жұмыс орны" термині кәсіпкердің тікелей немесе жанама түрдегі бақылауымен еңбекшінің жұмысқа байланысты болатын барлық қажетті орындарын білдіреді».

★ ҚЫЗЫҚТЫ САУАЛ ★

ІІ топтағы мүгедекті жұмысқа орналастырған кезде одан ұйымда жұмыс істеу үшін қарсы көрсетім жоқ екені туралы медициналық мекеменің қорытындысын талап ету керек пе?
Жұмыс орындарындағы еңбек қауіпсіздігі және еңбектi қорғау мәдениеті

Лариса Степуро

эксперт ЭС «ACTUALIS: Кадровое дело», автор ряда изданий Цифрового издательства «МЦФЭР-Казахстан», практикующий юрист, г. Алматы

Дереккөз: «ACTUALIS: Кадрлық іс» электрондық жүйесі, тегін демо-қолжетімділік алу 

Участвуй в наших семинарах

Школа

Проверь свои знания и приобрети новые

ЗАПИСАТЬСЯ

Самое выгодное предложение

Самое выгодное предложение

Воспользуйтесь самым выгодным предложением на подписку

ПОДРОБНЕЕ
Мы в соцсетях
Мы еще не знакомы?

Давайте познакомимся!
Пользователи, которые зарегистрированы на сайте, имеют ряд преимуществ:

  • Читают закрытые материалы
  • Первыми узнают последние новости
  • Пользуются всеми возможностями сервисов  

У меня есть пароль
напомнить
Пароль отправлен на почту
Ввести
Введите эл. почту или логин
Неверный логин или пароль
Неверный пароль
Введите пароль
Я тут впервые
Это займет не больше 1 минуты
Зарегистрироваться
Внимание!

Для скачивания файла необходима регистрация или авторизация

У меня есть пароль
напомнить
Пароль отправлен на почту
Ввести
Введите эл. почту или логин
Неверный логин или пароль
Неверный пароль
Введите пароль
Я тут впервые
Это займет не больше 1 минуты
Зарегистрироваться