text
Справочник кадровика

Өздігінен профилактика - еңбектің жаңа жағдайларына бейімделуінің аспектісі ретінде

  • 17 января 2017
  • 48
Автор: Кох М. Ю.
Автор журнала "Охрана труда. Казахстан", инженер отдела промышленной безопасности и охраны труда филиала АО «Алюминий Казахстана» Краснооктябрьского бокситового рудоуправления
Өздігінен профилактика - еңбектің жаңа жағдайларына бейімделуінің аспектісі ретінде

Түсіндіру жұмысы, кәсіпорынның барлық жұмыскерлерін жұмыстың қауіпсіз әдістеріне үйрету, «өздігінен профилактика» жарақаттанушылық деңгейін әлденеше рет төмендетуге мүмкіндік береді.

Өмір мен денсаулық қауіпсіздігін қамтамасыз ету — біздің мемлекет пен біздің әрқайсысымыздың  бірінші дәрежелі міндеті. Тек адам ғана өзі мен өзінің жақындарынағат қылықтардың салдарларынан қорғауға қабілетті. Өндірістік сала — бұл іс жүзінде барлығы да кез болатын сала. Сондықтан адамдар қызметі үшін барынша қауіпсіз жағдайларды қамтамасыз ету, өндірісті ұйымдастыруда орын алған жаңсақтықтарды талдау мен оларды жоя білуге үйрену қажет. 

Аспектілері өндірістік жарақаттану

        Өндірістік жарақаттанушылықтың негізгі аспектілерін, сондай-ақ қауіптілік деңгейін елеулі төмендететін іс-шараларды қарастырайық. Олардың салдарларымен күресуден гөрі, барлық жағымсыз оқиғалардан сақтандыру анағұрлым тиімдірек екендігін ұмытпау керек. Сондықтан өндірістік қызметтің қауіпті жағдаяттар профилактикасы сияқты қабаты  - жарақаттануды төмендету жөніндегі негізгі шара. 
Өндірістік жарақат — еңбекті қорғау талаптарын сақтамаудан туындайтын, өндірістегі жазатайым оқиғаның салдарынан жұмысшының немесе қызметшінің денсаулығына залал келтірілу.

Өндірістік жарақаттарды:

— өндірістік;

— өнеркәсіптік;

— құрылыстық;

— көліктік және басқаларға бөлуге болады.

Жазатайым оқиғаларды былайша жіктеуге болады:
1. Зардап шекккендердің саны бойынша:
 - жеке (бір адам зардап шегеді);
- топтық (бір мезгілде екі және одан көп адам зардап шегеді).
2. Ауырлық дәрежесі бойынша:
- жеңіл (шаншып алулар, тырналулар, соғып алулар);
- ауыр (сүйектердің сынулары, мидың шайқалуы);
- өліммен аяқталатын (зардап шегуші өледі).
3.    Мән-жайларға байланысты:
- өндіріспен байланысты;
- өндіріспен байланысты емес, бірақ жұмыспен байланысты;
- тұрмыстағы жазатайым оқиғалар.
Егер ол кәсіпорын мүдделері үшін оның шектерінен тыс жерлерде (жұмысқа баратын немесе жұмыстан қайтатын  жолда және т.б.) қандай да бір іс-әрекеттерді орындау кезінде болып өтсе, жазатайым оқиға жұмыспен байланысты болып танылады. Өндіріспен байланысты жазатайым оқиғалар үшін әкімшілік жауапкершілікте болады, ал зардап шегушіге кәсіпорын қаражаты есебінен орташа жалақысы мөлшерінде жәрдемақы төленеді.
Мертігу, немесе денсаулықтың өзге де зақымдануы   нәтижесінен туындаған мүгедектік жағдайында зардап шегушіге еңбек қабілеттілігін жоғалтқаны үшін материалдық залалдың орны толтырылады.

Қауіпті және зиянды өндірістік факторлардың жіктемесі

Адамның бүкіл еңбек қызметі белгілі бір өндірістік орта жағдайларында өтеді, ол әртекті талаптарды сақтамау кезінде адамның жұмыс қабілеттілігі мен денсаулығына қолайсыз ықпал етуі мүмкін. Мұндай бүлдіруші әсер етуді қауіпті, сондай-ақ зиянды өндірістік факторлар көрсетеді: 

Өздігінен профилактика - еңбектің жаңа жағдайларына бейімделуінің аспектісі ретінде
 

                         1 сурет.  Қауіпті және зиянды өндірістік факторлар 

         Қауіпті өндірістік фактор - жұмыс істеушіге әсер етуі белгілі бір жағдайларда жарақатқа немесе денсаулықтың басқа да кенеттен шұғыл нашарлауына әкелетін  фактор.

§    Зиянды өндірістік фактор деп  жұмыс істеушіге әсер етуі белгілі бір жағдайларда  ауруға немесе жұмыс қабілеттілігінің төмендеуіне әкелетін фактор аталады.

Өндірістегі жарақаттанушылық себептері

   Өндірістік жарақаттанушылықпен  тиімді күресу үшін оның туындау себептерін мұқият талдау қажет, олар бірнеше топқа бөлінуі мүмкін:
• Ұйымдастырушылық: сапасыз оқыту мен нұсқама берумен, жұмыс орындарын ұйымдастырудағы кемшіліктермен, материалдар мен бұйымдарды жинастыру ережелерінің бұзылуымен, қорғану құралдарының ақаулығымен, жеке қорғану құралдарының (ЖҚҚ) қолданылмауымен және т.б. байланысты.
• Техникалық: технологиялық процестердің жетілдірілмегендігінен, жабдықтардың, айлабұйымдардың, аспаптардың құрылымдық кемшіліктерінен, қорғаныс құрылғыларының, сигналдандыру мен бұғаттаулардың және т.б. жетілдірілмегендігінен туындайды. 
• Санитарлық-гигиеналық: ауадағы зиянды заттардың жоғары мөлшерімен, шу мен діріл деңгейлерімен, қолайсыз микроклиматпен, жеткіліксіз жарықтандырылумен және т.б. байланысты.
• Әлеуметтік-психологиялық: ұжымның қауіпсіздік мәселелеріне көзқарасынан, ұжымдағы микроклиматтан  құралады.
• Климаттық:  климаттың, тәулік уақытының, еңбек жағдайларының ерекшелік сипатына байланысты болады. 
• Биографиялық: жынысына, жасына, өтіліне, біліктілігіне, денсаулығының жай-күйіне байланысты. 
•    Психологиялық-физиологиялық: зейіннің, эмоциялардың, реакциялардың, физикалық және жүйке-психологиялық асқын жүктемелердің ерекшеліктеріне байланысты болады. 
•    Экономикалық: жұмыстың ырғақсыздығынан, жалақы беру мерзімдерінің бұзылуынан, тұрғын үй жағдайларындағы, балалар мекемелерімен қамтамасыз етудегі  кемшіліктерден туындайды. 

Толығырақ оқыңыздар«Қазақстанда еңбекті қорғау», № 12, 2016  

 

Мы в соцсетях
Простите, что мы прерываем ваше чтение

Чтобы обеспечить качество материалов и защитить авторские права редакции, многие статьи на нашем сайте находятся в закрытом доступе.
Предлагаем вам зарегистрирроваться и продолжить чтение. Это займет всего полторы минуты, а вы получите:
  • доступ к 8 500+ полезным статьям
  • 10 500+ актуальных ответов от ведущих экспертов
  • шаблоны документов, пошаговые инструкции
  • ежедневно обновляемая информация
  • приглашение на участие в семинарах и вебинарах 

У меня есть пароль
напомнить
Пароль отправлен на почту
Ввести
Я тут впервые
1 минута, и вы продолжите чтение
Введите эл. почту или логин
Неверный логин или пароль
Неверный пароль
Введите пароль