Изменения в терминологическом словаре казахского языка

63
Изменения в терминологическом словаре казахского языка
В статье приведём примеры употребления терминов в официальных документах.

Терминологический словарь казахского языка постоянно пополняется новыми терминами, а старые термины, не раскрывающие значения слова, подвергаются изменениям и начинают употребляться в новом «оформлении». 

Например, термин «носитель», который зачастую применяется в тексте в сочетании «на бумажных и электронных носителях» в разное время и в разных текстах переводился как: «тасымалдаушы», «тасымалдағыш», «жеткізгіш», «тасығыш».

Термины «тасымалдаушы» и «тасымалдағыш» образованы от глагола «тасымалдау», который переводится как «перевозить», поэтому слова «т асымалдаушы» и «тасымалдағыш» передают значение «перевозчик» в объектном значении. Приведём примеры употребления этих терминов в официальных текстах.

ПРИМЕР

В подпункте 1) пункта 1 приказа Министра юстиции Республики Казахстан от 18 декабря 2014 года № 368 «Об утверждении цен на работы и услуги, реализуемые Республиканским государственным предприятием на праве хозяйственного ведения «Национальный институт интеллектуальной собственности» Министерства юстиции Республики Казахстан» (с изменениями от 26.05.2015), говорится: «...при приёме заявки на бумажном носителе для проведения формальной экспертизы на изобретение...» – 2014 жылғы 18 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Әділет министрінің № 368 бұйрығымен (2015.26.05 берілген өзгерістермен) бекітілген «Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі «Ұлттық зияткерлік меншік институты» шарушылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнының жүзеге асыратын жұмыстары мен қызметтерінің бағаларының» 1-тармағының 1) тармақшасында: «...өтінімді қағаз тасымалдаушыда қабылдау және оған формалды сараптама жүргізу кезінде...» деп айтылған.

Приведём ещё один пример употребления в официальном тексте термина «тасымалдағыш».

ПРИМЕР

В графе 7 пункта 5 Норм снабжения техникой и имуществом автоматизации Национальной гвардии Республики Казахстан, утверждённых приказом Министра внутренних дел Республики Казахстан от 9 октября 2015 года № 829 используется данное слово в контексте: «...предназначен для вывода текстовой или графической информации, хранящейся в компьютере, на бумажный носитель». – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2015 жылғы 9 қазандағы № 829 бұйрығымен бекітілген «Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланын автоматтандыру техникасымен және мүлкімен жабдықтау нормаларының» 5-тармағынының 7-бағанында бұл сөз мынадай мәнмәтінде кездеседі: «…компьютерде сақталған мәтіндік немесе графикалық ақпаратты қағаз тасымалдағышқа басып шығаруға арналған».

Термин «жеткізгіш» образован от глагола «доставить» и больше раскрывает значение «поставщик» в объектном значении.

ПРИМЕР

В подпункте 1) пункта 2 Правил применения научно-технических средств фиксации хода и результатов следственных действий, утверждённых приказом Генерального Прокурора Республики Казахстан от 22 сентября 2014 года № 91, говорится: «носитель информации – это материальный объект, содержащий (несущий) информацию, способный длительное время сохранять в своей структуре занесённую в/на него информацию» – Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының 2014 жылғы 22 қыркүйектегі № 91 бұйрығымен бекітілген «Тергеу әрекеттерінің барысы мен нәтижелерін тіркейтін ғылыми-техникалық құралдарды қолдану қағидаларының» 2-тармағының 1 тармақшасында: «ақпаратты жеткізгіш – бұл онда/оған салынған ақпаратты өзінің құрылымында ұзақ уақыт сақтауға қабілеті бар ақпаратты қамтитын (жеткізетін) материалдық объект» деп айтылған.

Термин «тасығыш» образован от глагола «тасу», который переводится как «носить». Новый термин «тасығыш» употребляется именно в значении «носитель».

ПРИМЕР

В подпункте 9) пункта 3 Государственного норматива по формированию и представлению технико-экономических обоснований и проектно-сметной документации в электронно-цифровой форме в экспертные организации и в Единый государственный электронный банк предпроектной и проектной (проектно-сметной) документации на строительство объектов, финансируемых за счёт государственных инвестиций и средств субъектов квазигосударственного сектора, утверждённого приказом Председателя Комитета по делам строительства, жилищно-коммунального хозяйства и управления земельными ресурсами Министерства национальной экономики Республики Казахстан от 21 апреля 2016 года № 106-нқ, говорится: «электронный носитель – это материальный носитель, предназначенный для хранения информации в электронной форме, а также записи или её воспроизведения с помощью технических средств» – Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері және жер ресурстарын басқару комитеті төрағасының 2016 жылғы 21 ақпандағы № 106-нқ бұйрығымен бекітілген «Мемлекеттік инвестициялардың және квазимемлекеттік сектор субъектілерінің қаражаты есебінен қаржыландырылатын объектілердің құрылысына арналған жоба алдындағы және жобалау (жобалау-сметалық) құжаттамасын сараптамалық ұйымдарға және Бірыңғай мемлекеттік электрондық банкке электрондық-цифрлық нысандағы техникалық-экономикалық негіздемелерді және жобалау-сметалық құжаттамасын қалыптастыру және ұсыну жөніндегі мемлекеттік нормативтің» 3-тармағының 9) тармақшасында: «электрондық тасығыш – ол ақпаратты электрондық нысанда сақтауға, сондай-ақ, оны техникалық құралдардың көмегімен жазуға немесе көрсетуге арналған материалдық тасығыш» деп айтылған.

Таким образом, для слова «носитель» оптимальным переводом является слово «тасығыш».

Перевод термина «база данных» также претерпел изменения. Переводился он следующим образом: «деректер базасы», «деректер қоры», «дерекқор».

Статья представлена в сокращённом варианте, полный текст читайте в журнале «Делопроизводство в Казахстане» № 5, 2017



Ваша персональная подборка

    Участвуй в наших семинарах

    Школа

    Проверь свои знания и приобрети новые

    Записаться

    Самое выгодное предложение

    Самое выгодное предложение

    Воспользуйтесь самым выгодным предложением на подписку и станьте читателем уже сейчас

    Живое общение с редакцией

    © 2007–2017  «Кадры и охрана труда  МЦФЭР - Казахстан» 

    Все права защищены. Полное или частичное копирование любых материалов сайта возможно только с письменного разрешения редакции  «Кадры и охрана труда МЦФЭР - Казахстан». Нарушение авторских прав влечет за собой ответственность в соответствии с законодательством РК.

    По вопросам подписки обращайтесь:        +7 (727) 323-62-12/13

    По вопросам клиентской поддержки:          +7 (727) 237-77-04

    
    • Мы в соцсетях
    Сайт предназначен для специалистов по кадровому делу, охране труда и делопроизводству

    Чтобы продолжить чтение, пожалуйста 
    зарегистрируйтесь.
    Это бесплатно и займет всего минуту, а вы получите:
    • доступ к 1 500+ полезным статьям
    • 2 500+ актуальных ответов от ведущих экспертов
    • шаблоны документов, пошаговые инструкции
    • ежедневно обновляемая информация
    • приглашение на участие в семинарах и вебинарах 

    У меня есть пароль
    напомнить
    Пароль отправлен на почту
    Ввести
    Я тут впервые
    И получить доступ на сайт Займет минуту!
    Введите эл. почту или логин
    Неверный логин или пароль
    Неверный пароль
    Введите пароль