text
Справочник кадровика

Әлеуметтік әріптестік жұмыскер мен жұмыс берушінің арасындағы өзара қарым-қатынас жүйесіндей

  • 15 июня 2018
  • 12
Автор журнала «Справочник кадровика. Казахстан», руководитель подразделения юридической службы КГКП «Региональный центр переподготовки и повышения квалификации государственных служащих» акимата Костанайской области, г. Костанай
Әлеуметтік әріптестік жұмыскер мен жұмыс берушінің арасындағы өзара қарым-қатынас жүйесіндей

Әлеуметтік әріптестік жұмыскер мен жұмыс берушінің арасындағы өзара қарым-қатынас жүйесіндей. Әлеуметтік әріптестік саласындағы келіссөз жүргізу және келісімдер жасасу тәртібі.

Мақалада «әлеуметтік әріптестік» ұғымы нені қамтитынын айтып береміз, сондай-ақ әлеуметтік әріптестіктің деңгейлерін, осы қызмет саласын басқаратын комиссиялар мен органдарды қараймыз. 

Әлеуметтік әріптестік ұғымы және тараптары

Әлеуметтік әріптестік дегеніміз жұмыскерлер (жұмыскерлердің өкілдері), жұмыс берушілер (жұмыс берушілердің өкілдері), мемлекеттік органдар арасындағы еңбек қатынастарын және еңбек қатынастарымен тікелей байланысты өзге де қатынастарды реттеу мәселелері бойынша олардың мүдделерін үйлестіруді қамтамасыз етуге бағытталған өзара қатынастар жүйесін білдіреді.

Жұмыскер әлеуметтік-еңбек қарым-қатынастарының объектісі болудан қалады, ол жұмыс берушімен қатар осы қатынастардың белсенді субъектісіне,  және ең бастысы, тең құқылы субъектісіне айналады

Әлеуметтік әріптестік әлеуметтік өзара іс-қимыл тараптарына негізгі әлеуметтік-экономикалық мәселелер бойынша келісімге қол жеткізуге, әлеуметтік шиеленістің өсуіне жол бермеуге мүмкіндік береді.

НА ЗАМЕТКУ

Мемлекет әлеуметтік әріптестік аясында кепілдік беруші, бақылаушы, үйлестіруші, яғни әлеуметтік-еңбек қатынастарының тәуелсіз реттеушісі рөлін атқаратын толыққанды тарап болып табылады.

Мемлекеттік билік органдарының және жергілікті атқарушы органдардың әлеуметтік әріптестік жүйесіне қатысуы жалпы қоғамның мүддесін ескеру

Қажеттілігінен, түрлі деңгейлерде әлеуметтік-еңбек қатынастарын ұжымдық-шарттық реттеуді үйлестіруден туындайды.

ВНИМАНИЕ

Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік әріптестік еңбек саласындағы жұмыскерлер құқықтарының кепілдіктерін қамтамасыз етуге, әлеуметтік әріптестік тараптар арасындағы консультациялар мен келіссөздер процесіне, ұжымдық еңбек дауларын шешуге, әлеуметтік-еңбек қатынастары саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөнінде ұсыныстар әзірлеуге жәрдемдеседі.

Әлеуметтік әріптестіктің деңгейлері

Әлеуметтік әріптестіктің деңгейлері аумақтық белгісі бойынша анықталады.

Әлеуметтік әріптестіктің үш деңгейі бар:

1) республикалық;

2) салалық;

3) өңірлік.

Әлеуметтік әріптестікті ұйымдастыруды тиісті мемлекеттік органдар қамтамасыз етеді: республикалық деңгейде – еңбек жөніндегі уәкілетті орган – Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі, салалық деңгейде – тиісті қызмет салаларының уәкілетті мемлекеттік органдары, аймақтық деңгейде – тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктің (облыстың, қаланың немесе ауданның) жергілікті атқарушы органдары.

Әлеуметтік әріптестіктің Органдары

Әлеуметтік әріптестіктің органдары деген не екенін қарастырайық.

Тараптардың – мемлекеттің, жұмыс берушілер мен жұмыскерлердің өзара әрекеттесуі  әлеуметтік әріптестік органдары арқылы қамтамасыз етіледі:

  • әлеуметтік әріптестік пен әлеуметтік және еңбек қатынастарын реттеу бойынша үш жақты комиссия арқылы (республикалық комиссия) – республикалық деңгейде;
  • әлеуметтік әріптестік пен әлеуметтік және еңбек қатынастарын реттеу бойынша салалық комиссия арқылы  – салалық деңгейде;
  • әлеуметтік әріптестік пен әлеуметтік және еңбек қатынастарын реттеу бойынша облыстық, қалалық, аудандық комиссиялары арқылы – аймақтық деңгейде;
  •  ұжымдық шарттар – ұйымдар деңгейінде.

ВНИМАНИЕ

Ұжымдық келіссөздер жүргізу, ұжымдық шарттар мен келісімдердің жобаларын дайындау, олардың орындалуын бақылау үшін, комиссия әлеуметтік әріптестіктің барлық деңгейлерінде құрылады.

Комиссия – ол консультациялар, келіссөздер жүргізу арқылы, әлеуметтік әріптестік тараптарының өзара әрекеттесуін қамтамасыз ету бойынша тұрақты жұмыс істейтін орган.

Комиссия отырыстары орындалуға міндетті шешімдермен ресімделеді. Комиссия қатысушыларының жеке құрамы дербес қалыптастырылады.

Комиссияның әрқайсысын жеке қарастырайық.

1. Әлеуметтік әріптестік пен әлеуметтік және еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі республикалық үш жақты комиссия әлеуметтік-еңбек қатынастарын реттеуді қамтамасыз ету үшін,  ұжымдық келіссөздерді жүргізу және Бас келісімнің жобасын дайындау үшін құрылады.

Республикалық комиссияның қатысушылары Қазақстан Республикасы Үкіметінің, жұмыскерлердің республикалық бірлестіктері – Қазақстан Республикасы Кәсіподақтар федерациясының өкілетті өкілдері, Қазақстан еңбек конфедерациясы мен жұмыс берушілердің республикалық бірлестіктерінің – Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы, жеке кәсіпкерлік субъектілерінің республикалық бірлестіктерінің одағы (қауымдастығы), шағын кәсіпкерлік бойынша республикалық бірлестік, жеке кәсіпкерліктің республикалық, салалық субъектілері болып табылады.

2. Салалық комиссия әлеуметтік әріптестік және әлеуметтік және еңбек қатынастарын реттеу. Қазақстан Республикасы аумағының шегінде мүмкін келісімдер жасау саласындағы біртекті кәсіптер немесе саланың белгілейді саласындағы қатынастарды реттеу негіздері еңбек саласында (салаларында). Тарап қызметкерлердің салалық келісімдер ретінде салалық кәсіподақтар.

Мақала қысқартылған нұсқада ұсынылып отыр, толық мәтінін  «Қазақстандағы мамандар анықтамалығы» журналының 2018 жылғы № 6 оқыңыздар

Подписка на статьи

Чтобы не пропустить ни одной важной или интересной статьи, подпишитесь на рассылку. Это бесплатно.

Мы в соцсетях
Чтобы читать дальше, пожалуйста, зарегистрируйтесь!

Мы вынуждены сделать доступ по регистрации, чтобы обеспечить качество публикаций и защитить авторские права редакции.
После регистрации у вас будет доступ ко всем материалам и сервисам на портале.

У меня есть пароль
напомнить
Пароль отправлен на почту
Ввести
Я тут впервые
Это займет не больше 1 минуты
Введите эл. почту или логин
Неверный логин или пароль
Неверный пароль
Введите пароль