Өндірісті жаңғырту – қауіпсіз еңбектің сөзсіз шарты

678
Өндірісті жаңғырту – қауіпсіз еңбектің сөзсіз шарты
Шаукабаев Т. С.
Автор журнала "Охрана труда. Казахстан, главный технический руководитель по охране труда ТФ ТОО «Казфосфат» «Минеральные удобрения»
Процестер жабдықты жаңарту, жаңа технологиялар деңгейін арттырады өнімділігін кәсіпорындардың, маңызды шарты болып табылады құру үшін қауіпсіз еңбек

Жамбыл облысы бойынша химиялық өнеркәсіптің тұңғышы суперфосфат зауыты 1950 ж. пайдалануға берілген. 2010 ж. филиал өнімді сапаның, еңбекті қорғау мен денсаулық сақтаудың, қоршаған ортаны қорғаудың халықаралық стандарттары талаптарына сәйкес өндіруге көшті. Кәспорында қолданылатын өндіріс менеджментінің интеграцияланған жүйесі норвегтік МSYS аккредиттеудің халықаралық орталығымен сертификатталған. 2013 ж. филиал қайта сертификаттау аудитінде стандарттар талаптарына сәйкестігін растады және қазіргі уақытта «Intertek» UKAS компаниясының барлық үш стандарты бойынша сертификатталған. Минералдық тыңайтқыштар, жемдік қоспалар, күкірт қышқылын шығаратын кәсіпорында 1000-дай адам еңбек етеді.

Жетілдіре отырып, өндіріс технологиясын

Бүгінгі күні «Қазфосфат» «Минералдық тыңайтқыштар» ЖШС Тараз филиалының (бұдан әрі – филиал) қызметі өндіріс қуатын арттыру мен шығарылатын өнім сұрыптамасын кеңейтуге, оның сапасын арттыруға, сондай-ақ қалдығы аз өндіріс құруға, өндіріс қалдықтарын қайта өңдеуге бағытталған. Белгіленген міндеттерді шешу қызмет ету мерзімін өтеген жабдықтарды жаңарту мен алмастыру, жетілдірілген технологияларды енгізу, білікті персоналды дайындау мен кәсіптік оқыту бойынша және т.б. шаралар кешенін іске асырусыз мүмкін емес.

Филиалда 2012 жылдан 2013 жылға дейін жаңғырту мен техникалық қайта жарақтандыру шеңберінде жұмыстың айтарлықтай көлемі орындалды.

Мысалы, аммофос шығару цехында өнеркәсіптік жағдайларда тазартылған, экстракциялық-фосфорлы қышқыл алудың жаңа технологияларын меңгеру, шығарылатын химиялық өнімнің өзіндік құны мен шикізаттың жұмсалу нормаларын төмендету үшін ФКМ-150 баспақ-сүзгісі (1-сурет) орнатылды. Тәжірибелік-өнеркәсіптік сынақтар нәтижесінде біздің өндірістің жағдайларында баспақ-сүзгінің көмегімен фторлы қосылыстарынан тазартылған, құрамында фосфор мен қышқылы көп, ауылшаруашылық малдары мен құстарына азық үшін жаңа ұрпақтық жемдік фосфат алу мүмкін екендігі анықталды.

Баспақ-сүзгіні орнатумен жабдықтарды жаңғырту шикізаттың жұмсалу нормаларын және өнімнің өзіндік құнын төмендетуді қамтамасыз етеді, энергетикалық ресурстарды үнемдейді. Бұл ретте өндірістік оқыс оқиғалар мен авариялар тәуекелін, сондай-ақ қауіпті экологиялық шығарындылар мен жұмыс аймағы мен ортасын ластандыру тәуекелдерін болғызбайды.

Азайту үшін еңбек шығындарын

2009–2014 жылдары филиалдың электрлік және энергетикалық жабдықтарын жаңғырту мен қайта жарақтандыру бойынша орасан жұмыс орындалды.

Электр тогының соғу тәуекелдерін болғызбау, жөндеуге кететін еңбек шығындарын төмендету, жоғары жарылыс және өрт қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін 6кВ бөлу қосалқы стансаларының жоғары вольтті ұяшықтарын майлы ажыратқыштары мен релелік қорғаныс пен автоматиканың ескі аппаратурасын вакуумды ажыратқыштар мен заманауи қорғаныс блоктарымен алмастыру арқылы жаңғырту жүргізілді ( 2, 3-сурет).

Бас баяулатушы қосалқы станса мен АТС-нда ескі қышқылдық аккумулятор батареяларын жаңа ұрпақтың қауіпсіз, қызмет көрсетілмейтін қымталған аккумуляторлық батареялармен алмастыру жүргізілді. Бұл электр жабдықтарын басқаруды сенімді оперативтік токпен қамтамасыз ету, қызмет көрсетуші персоналды қышқылдан күюлерден сақтандыру және экологиялық ластану тәуекелін болғызбау мақсатында істелді.

АТС-нда 70-жылдары шығарылған ескі телефон стансасы заманауи электрондық телефон кешенімен алмастырылды (4-сурет). Цехтардың барлық технологиялық және оперативтік қызметтері сенімді, сапалы, оперативті байланыспен – мини-рациялармен жабдықталған және өндірістік үдерістерді жылдам және тиімді басқара алады, бұл технологиялық регламенттерді бұзу тәуекелдерін, өндірістік оқыс оқиғалар мен авариялар санын төмендетеді.

Жемдік фторсыздандырылған фосфаттар өндіру цехында және компессорлық цехтардағы жоғары вольтті синхронды электр қозғалтқыштарындағы энергиямен жабдықтауда моральдық және физикалық жағынан ескірген тиристорлық қоздырғыштар заманауи – ВТЕ маркасындағы қоздырғыштармен жүз пайызға алмастырылды, бұл өнім өндіру жоспарын тұрақты орындауға мүмкіндік береді.

Электрондық схемасы сенімді

Электр жабдығының сенімді жұмысы мен қажетті режімдерін ұстап тұру, сондай-ақ филиалдың барлық цехтары бойынша жөндеуаралық мерзімді арттыру үшін қуаттылығы 2,2-ден 75 кВт-қа дейінгі, желдетушілік және сорғылық позициялардағы және жабдықты жайлап қосуды талап ететін позициялардағы жиіліктік-реттелуші жабдықтарды – ЖР жиілігін түрлендіргіштерді енгізу жүргізілді.

Энергиямен жабдықтау цехының қазандығындағы бу қазандарының тұрақты жұмысын және жарылыс-өрт қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін ГМ-50 және ДЕ-25 бу қазандарында барлық газ-жанарғылық жабдықтар жаңа ұрпақтық жанарғылармен алмастырылды.

Жұмыс орындарының жарықтандырылуы жақсартылды, филиал аумағында сыртқа, сондай-ақ ішке де орнатылатын энергия үнемдеуші шамдар мен жарық аппаратурасын барлық жерде пайдалану есебінен кәдеге жаратылатын зиянды қалдықтардың саны азайтылды.

Филиалдың қауіпті объектісі – аммофос цехындағы сұйық аммиак бөлімшесін пайдалану қауіпсіздігінің деңгейін арттыру мақсатымен бақылау-өлшеу аспаптары мен автоматика (бұдан әрі – БӨАмА) цехының қызметі қоймаға сұйық аммиакты құю мен құйып алуды басқару мен қоймалардағы сұйық аммиакті қысымы мен деңгейі бойынша бұғаттаудың электрондық жүйесін енгізді. Жобалық сұлбадан айырмашылығы әзірленген электрондық сұлба басқару мен реттеуде сенімдірек, ал параметрлері бұзылған кезде дереу белгі береді.

Жабдықтарды диагностикалау

Аммофос цехындағы шикізат дайындау бөлімшесінде пневмокөлікпен фосфат ұнын экстракторға мөлшерлеу үшін беру қолмен жүзеге асырылып келді, бұл технологиялық режімнің фосфат ұнының атмосфераға шығарылуы, жұмыс аймағы ауасының шаңдануы, тиеу, түсіру циклдері және камералық сорғыларды үрлеудің бұзылуы сияқты жиі бұзылушылықтарға әкелді. Осыған байланысты филиалдың БӨАмА қызметі камералық сорғыларды басқарудың электрондық сұлбасын әзірледі, орындады және пайдалануға енгізді: деңгейлер бергіштерінің пәрмені бойынша клапандардың «тиеу-түсіру» бойынша іске қосылуы автоматты түрде орындалады. Үдерісті жаңартудың әсері – қызмет көрсетудің қарапайымдылығы мен қолайлылығы, технологиялық регламенттің бұзушылықтарын болдырмау, қызмет көрсетуші персоналдың еңбек жағдайларының жақсаруы.

Қауіпті өндірістік объектілерде пайдаланылатын жабдықтардың техникалық жай-күйі мен қызмет ету мерзімін анықтау үшін филиалда өнеркәсіптік қауіпсіздікке сараптама жүргізіледі. Техникалық диагностикалау мен талқандамайтын әдістермен бақылауды «Қазфосфат» ЖШС аттестатталған, мамандандырылған зертханасы жүргізеді.

Мемлекеттік қадағалау органдарының бақылауындағы жабдықты техникалық тексеру нәтижелері бойынша бұдан әрі пайдалану мүмкіндігі туралы қорытындыны тәуелсіз мамандандырылған сараптамалық ұйым береді.

2013 ж. филиалдың: газ құбырларына, газ тарату пунктіне, газ тарату құрылғысына, жүк көтеру тетіктеріне (шығырандар, лифттер), сұйық аммиак қоймасына, технологиялық мақсаттағы қауіпті ортаға тасымалдаушы құбыржолдарға (сұйық аммиак, күкірт қышқылы), қысыммен жұмыс істейтін ыдыстарға, сыйымдылық жабдықтарына диагностика жасалды.

Жабдықтарды 78 позиция бойынша диагностикалауға 772,4 мың теңге жұмсалды.

Филиалда өндірісті дамыту мен техникалық қайта жарақтандыру бағдарламасын табысты жүзеге асырудың нәтижесі – кәсіпорынның ішкі және халықаралық нарық сұранысын қанағаттандыруға бағытталған өндірістік саласын тұрақты жақсарту, өнім сапасын арттыру, оның сұрыптамасын кеңейту және өзіндік құнын төмендету. Өндірісті дамыту бағдарламасын орындау жылдан-жылға қызметкерлердің еңбек жағдайларын жақсартуға бағытталған іс-шаралар кешенін (оның ішінде санитарлық-сауықтыру) іске асыру үшін кәсіпорынның экономикалық мүмкіндіктерін арттыруға мүмкіндік береді, бұл соңғы қорытындыда өндірістік жарақаттану, кәсіптік аурулар көрсеткіштерінің төмендеуіне әкеледі. Жұмыс істеп тұрған өндірістердегі есепке алынатын және тіркелетін оқыс оқиғалар мен авариялар саны айтарлықтай қысқарады.

Мысалы, филиалдың еңбек жағдайларын жақсартуға, санитарлық-сауықтыру шаралары мен өндірістік жарақаттану және кәсіптік аурулар көрсеткіштерін төмендету жөніндегі шараларға бағытталған жыл сайынғы кешенді жоспарды орындауға жұмсалатын қаражаты тұрақты арту үрдісіне ие болды. Мысалы, еңбекті қорғау саласындағы кешенді жоспарды орындауға салынған сома 2011 ж. – 12 528,03 мың, 2012 ж. – 17 039,0 мың, 2013 ж. – 18 501,0 мың теңгені құрады.

Филиалда тұрақты өткізілетін өндірістердегі оқыс оқиғаларды, аварияларды есепке алу мен тіркеу олардың санының мүлдем төмендегендігін көрсетеді. Егер 2011 ж. филиал өндірістерінде бар-жоғы 11 оқыс оқиға тіркелсе, 2012 ж. – 6, авариялар – 0, 2013 ж. мен 2014 жылдың бірінші жартыжылдығында оқыс оқиғалар мен аварияларға жол берілген жоқ.

Травматизмді талдау

Филиалдағы соңғы бес жыл ішіндегі өндірістік жарақаттанушылыққа талдау жасау мынадай көрсеткіштерге ие: 2011–2013 жж. – бір-бірден жазатайым оқиға, 2010 ж. – кәсіптік аурудың бір оқиғасы.

Филиалдағы еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғауды қамтамасыз ету жыл сайын жасалатын бағдарламаларға сәйкес жүзеге асырылады, олар кәсіпорын экономикасын дамытуға, жұмыс тиімділігін арттыруға, еңбек өнімділігін өсіруге, қызметкерлер құқықтарын әлеуметтік қорғауға, еңбек және өндірістік тәртіпті, реттілік пен ұйымдасқандықты нығайтуға, шығындарды төмендетуге бағытталған іс-шаралар кешенін көздейді.

Филиалда еңбектің қауіпсіз жағдайлары мен өндірістік көрсеткіштердің жоғары деңгейіне қол жеткізу моральдық және физикалық жағынан ескірген техникалық құрылғыларды алмастыру, жаңа технологияларды игеру, өндірісті қайта жарақтандыру мен кәсіпорынның бәсекелік қабілетін арттыру бағдарламаларын орындау кезіндегі басымдық болып табылады.

Филиалда еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында алға қойылған мақсаттарға қол жеткізу үшін қолайлы материалдық-техникалық базаны жасау «Қазфосфат» ЖШС ортақ ісіне қызметкерлердің әрқайсысы және бүкіл ұжым қосқан үлестің кәсіптік, әлеуметтік жауапкершілігін ұғынусыз мүмкін болмаған болар еді.

Дереккөз: «Қазақстанда еңбекті қорғау»   



Участвуй в наших семинарах

Школа

Проверь свои знания и приобрети новые

Записаться

Самое выгодное предложение

Самое выгодное предложение

Воспользуйтесь самым выгодным предложением на подписку и станьте читателем уже сейчас

Живое общение с редакцией

© 2007–2016  «Кадры и охрана труда  МЦФЭР - Казахстан» 

Все права защищены. Полное или частичное копирование любых материалов сайта возможно только с письменного разрешения редакции  «Кадры и охрана труда МЦФЭР - Казахстан». Нарушение авторских прав влечет за собой ответственность в соответствии с законодательством РК.

По вопросам подписки обращайтесь:        +7 (727) 323-62-12, 323-62-13

По вопросам клиентской поддержки тел.:  +7 (727) 237-77-04


  • Мы в соцсетях