Справочник кадровика

Өндірісте зардап шеккендердің құқықтарын қорғаудың құқықтық негіздері

  • 26 ноября 2018
  • 495
Постатейный комментарий к Трудовому кодексу
Постатейный комментарий к Трудовому кодексу

Қызметкерде еңбек заңнамасына сәйкес еңбек міндеттерін орындауға байланысты денсаулығына келтірілген зиянды өтету құқығы бар

Жұмыс орнында құрбандардың құқықтарын қорғау кепілдіктері

Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі 120–бап сәйкес еңбек шарты тарапының келтірілген нұқсанды (зиянды) өтеу жөніндегі міндеті Еңбек шарты тарапының еңбек шартының басқа тарапына келтірген нұқсан (зиян) үшін материалдық жауаптылығы, егер Еңбек Кодексте және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында өзгеше көзделмесе, құқыққа қарсы кінәлі мінез-құлық (әрекет немесе әрекетсіздік) және құқыққа қарсы кінәлі мінез-құлық пен келтірілген нұқсан (зиян) арасындағы себепті байланыс нәтижесінде келтірілген нұқсан (зиян) үшін басталады.

«Actualis: Госзакупки»

42


Бүгін «Actualis: Кадровое дело» электрондық жүйесіне кіру мүмкіндігінің саны


Еңбек саласындағы материалдық жауапкершілік еңбек шартының  басқа тарапына нұқсан келтіргеніне кінәлі бір тараптың оны еңбек заңнамасымен қарастырылған мөлшерде және көлемде өтеу міндетін білдіреді.

Еңбек шарты тараптарының материалдық жауапкершілігі заңды жауаптылықтың бір түрі болып табылады және ҚР ЕК, ӘҚБКо және ҚР ҚК сәйкес еңбек шарты тараптарын тәртіптік, әкімшілік, қылмыстық жауаптылыққа тартуға қарамастан басталады. Еңбек қатынастары субъектілері арасында еңбек шарты жасалғандықтан, материалдық жауаптылық туындайды, ал ҚР заңнамасымен белгіленген жағдайларда толық материалдық жауаптылық туралы шарт та жасалады.

ҚР ЕК-нің 22-б. сәйкес жұмыскер жұмыс берушінің және жұмыскерлердің мүлкіне ұқыпты қарауға міндетті. Сондай-ақ, ҚР ЕК-нің 22-б.  сәйкес  жұмыскер адамдардың өмірі мен денсаулығына, жұмыс беруші мен жұмыскерлер мүлкінің сақталуына қауіп төндіретін ахуал туындағаны, сондай-ақ бос тұрып қалу туындағаны туралы жұмыс берушіге хабарлауға міндетті.

Еңбек шарты тараптарының материалдық жауаптылығы келесі жағдайлар болғанда басталады:

1)  еңбек шарты тарапының жұмыскердің мүлкіне (жоғалтып алу немесе оны зақымдау), сондай-ақ денсаулығына нұқсан (зиян) келтіруі;

2)  еңбек шарты тараптарының әрекетте немесе әрекетсіздікте көрсетілген құқыққа қарсы кінәлі  мінез-құлығы. Еңбек шарты тарапының нұқсан (зиян) келтірудегі кінәсі оның қоғамдық қауіп пен өз әрекетінің немесе әрекетсіздігінің құқыққа қарсы екендігін түсінетінінде, яғни саналы түрде нұқсан (зиян) келтіруге жол береді;

3)  еңбек шарты тарапының құқыққа қарсы мінез-құлығы мен келтірілген нұқсан (зиян) арасындағы себеп-салдарлық байланыс еңбек шарты тарапының құқыққа қарсы әрекетінің немесе әрекетсіздігінің салдарынан басталады.

Құқықтық нормалар талаптарына қарама-қайшы және құқықтық әрекетті (сыпайылыққа бейім) тұлға немесе тұлғалар жасаған кінәлі әрекет құқыққа қарсы деп танылады.

Нұқсан мүлік санының азаюында немесе сапасының нашарлауында, оның құндылығының нашарлауында немесе төмендеуінде, табысты жоғалтуда не алмауда, жаңа шығыстар шығару қажеттілігінде және т. с. с. көрініс табады.

★ ҚЫЗЫҚТЫ САУАЛ ★

Жұмыс беруші зиянды өндірісте жұмыс істейтін жұмыскерлерге сүт беруді ақшалай өтемақы төлеумен алмастыра ала ма?
Өндірісте зардап шеккендердің құқықтарын қорғаудың құқықтық негіздері

Жасулан Конисов

эксперт электронной системы «ACTUALIS: Кадровое дело», автор статей журнала «Охрана труда. Казахстан», начальник отдела промышленной безопасности, охраны труда и окружающей среды АО «Tin One Mining», г. Алматы

Жұмыс орындарында жәбірленушілердің құқықтарын қорғауда тараптардың жауапкершілігі

Еңбек шартының басқа тарапқа нұқсан (зиян) келтірген тарапы оны осы Кодекске және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарына сәйкес өтейді. 

Еңбек шарты тараптарының материалдық жауаптылығы оның субъектілік құрамы бойынша анықталады: жұмыскердің жауаптылығы және жұмыс берушінің жауаптылығы. Еңбек шартының тараптары еңбек заңнамасымен белгіленген жағдайларда келтірілген нұқсан (зиян) үшін материалдық жауаптылыққа тартылады.

Еңбек шарты тараптарының материалдық жауаптылығы еңбек шартының бір тарапының басқа тарапқа еңбек қызметінің нәтижесінде келтірген нұқсанды (зиянды) өтеу міндетін білдіреді.

Жұмыскер  келтірілген нұқсанды ҚР ЕК-де және ҚР өзге де заңдарында белгіленген шектерде жұмыс берушіге өтеуге міндетті (ҚР ЕК-нің 22-б.). Жұмыс берушінің жұмыскерлерді материалдық жауаптылыққа тартуға құқығы бар (ҚР ЕК-нің 23-б.).

Жұмыс беруші еңбек міндеттерін атқару кезінде жұмыскер келтірген нұқсанды өтетуге құқылы (ҚР ЕК-нің 23-б.).



Жұмыс орындарында жәбірленушілердің құқықтарын қорғауда тараптардың жауапкершілігі

Нұқсан (зиян) келтірілгеннен кейін еңбек шартының тоқтатылуы еңбек шартының тараптарын басқа тарапқа келтірілген нұқсанды (зиянды) өтеу жөніндегі материалдық жауаптылықтан босатпайды.

Еңбек шартын тоқтату еңбек қатынастарын, сәйкесінше еңбек шарты тараптарының құқықтары мен міндеттерін тоқтатуға әкеледі. Осы тармақпен еңбек шартын тоқтатқан жағдайда еңбек шартының тараптары материалдық жауаптылықтан босатылмайтыны белгіленген ерекшелік бекітілді.

Егер еңбек шартының жарамдылық мерзімінде еңбек шартының бір тарапы өзге тарапқа нұқсан (зиян) келтірілсе, онда ол нұқсан (зиян) келтіруші тараптың өтеуіне жатады, тіпті еңбек шартын тоқтатқаннан кейін де. Нұқсан (зиян) келтірілген тарап азаматтық немесе қылмыстық сот ісі шеңберінде сәйкес арыз беру жолымен келтірілген нұқсанды (зиянды) өтеуді талап етуге құқылы.

Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі. Баптар бойынша практикалық түсіндірме

Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне енгізілген өзгерістер мен толықтырулар ескеріле отырып әзірленді және Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мақұлдады.

Өндірісте зардап шеккендердің құқықтарын қорғаудың құқықтық негіздері
Авторлық ұжымның жетекшісі: С. Ғ. Бисақаев, «Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Еңбекті қорғау жөніндегі республикалық ғылыми-зерттеу институты» РМҚК-ның бас директоры, академик, техника ғылымдарының докторы, профессор.
Өндірісте зардап шеккендердің құқықтарын қорғаудың құқықтық негіздері

 

Дереккөз: «ACTUALIS: Кадрлық іс» электрондық жүйесі, тегін демо-қолжетімділік алу

 

Вопросы по теме

Участвуй в наших семинарах

Школа

Проверь свои знания и приобрети новые

ЗАПИСАТЬСЯ

Самое выгодное предложение

Самое выгодное предложение

Воспользуйтесь самым выгодным предложением на подписку

ПОДРОБНЕЕ
Мы в соцсетях
Мы еще не знакомы?

Давайте познакомимся!
Пользователи, которые зарегистрированы на сайте, имеют ряд преимуществ:

  • Читают закрытые материалы
  • Первыми узнают последние новости
  • Пользуются всеми возможностями сервисов  

У меня есть пароль
напомнить
Пароль отправлен на почту
Ввести
Введите эл. почту или логин
Неверный логин или пароль
Неверный пароль
Введите пароль
Я тут впервые
Это займет не больше 1 минуты
Зарегистрироваться
Внимание!

Для скачивания файла необходима регистрация или авторизация

У меня есть пароль
напомнить
Пароль отправлен на почту
Ввести
Введите эл. почту или логин
Неверный логин или пароль
Неверный пароль
Введите пароль
Я тут впервые
Это займет не больше 1 минуты
Зарегистрироваться