text
Справочник кадровика

Декреттік еңбек демалысы

  • 18 сентября 2018
  • 9476
Автор ряда изданий Цифрового издательства «МЦФЭР-Казахстан», менеджер по персоналу, г. Алматы
Декреттік еңбек демалысы

Декреттік еңбек демалысы: құқықтық реттеу және беру тәртібі

Декреттік демалысты беру тәртібінің ерекшеліктерін осындай демалысқа кетейін деп жатқан жұмыскер әйелдің де жұмыс берушінің де білуі қажет. Бұл мәселеде екі тарап әлеуметтік қорғалуы тиіс және заңмен көзделген кепілдіктер мен төлемдер туралы білуі керек. Біз декреттік демалыстың кейбір ерекшеліктері туралы және оны ресімдеу және беру барысында туындайтын қиындықтар туралы айтып береміз.

Әйел үшін жүктілік – бұл өміріндегі көптен күткен және қалаулы оқиғалардың бірі, оған ұқыпты және байсалды қарау керек. Бұл әйел денсаулығына ғана емес әлеуметтік жағдайына да қатысты. Әйелдердің көпшілігі жүкті болғанын естіп, жұмысын жоғалтып алудан қорқады, соның салдарынан декретке кетуге байланысты көп жағдайларды елемейді. 

Бұл жағдайда жұмыс беруші жұмыскерді алмастыратын адамды қашан және қандай мерзімге іздеу керек, соны білуге тиіс. Өйткені декреттік демалысқа кету декретке кететін қызметкер әйелді алмастыратын жаңа қызметкермен еңбек шартын жасасуға немесе міндеттерді қайта бөлу туралы бұйрықты ресімдеуге алып келеді.

Декретке кететін қызметкер әйел компания басшылығымен жақсы қарым-қатынасты сақтап қалу қаншалықты маңызды екенін естен шығармау керек, өйткені оның жұмыс орны сақталады.

ДЕКРЕТТІК ДЕМАЛЫСҚА КЕТЕТІН ҚЫЗМЕТКЕР МЕН ЖҰМЫС БЕРУШІНІҢ АРАСЫНДА ДҰРЫС ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСТЫ САҚТАП ҚАЛУҒА АРНАЛҒАН БІРНЕШЕ ҚАРАПАЙЫМ ҰСЫНЫМ

Біріншіден, жұмыс берушіге өзінің «қызықты жағдайы» туралы әйел ең болмаса декретке кетуге дейін жарты жыл бұрын хабарлауға тиіс. Бұл жағдайдың теріс салдарын болдырмау үшін басшысы жаңа адам тауып, оны бейімдеп, компанияның процестеріне енгізуге тиіс.

Екіншіден, әйел үнемі дәрігердің бақылауында болуға тиіс, сондықтан дәрігерге баруға сұранатыны туралы жұмыс берушіні ескертуге тура келеді. Жұмыс жүктемесі дұрыс бөлінуі үшін және әртүрлі келеңсіз жағдайларды болғызбау үшін, дәрігерге баратыны туралы басшылықты бір күн бұрын ескерткен дұрыс.

Үшіншіден, егер әйел денсаулық жағдайына байланысты демалысқа ертерек кететін болса, ол туралы да жұмыс берушіні ескертіп, жаңа жұмыскерге істерді тапсыру үшін бүкіл қажетті құжаттаманы алдын ала дайындау қажет.

★ҚЫЗЫҚТЫ САУАЛ★

Жүктілікке және босануға байланысты демалыста болған уақыт еңбек өтіліне қосылады және жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысына құқық береді. Бұл жүктілікке және босануға байланысты демалыстан кейін жұмыс беруші жұмыскерге алдымен жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысын беріп, содан кейін бала үш жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты ақы төленбейтін демалысты беретінін білдіреді ме? Әйелдер болашақ демалыс күндерінің есебінен еңбек демалысын алдын ала пайдалана ала ма?
Декреттік еңбек демалысы

Альбина Третьякова

эксперт ЭС «ACTUALIS: Кадровое дело», автор ряда изданий Цифрового издательства «МЦФЭР-Казахстан», юрисконсульт, г. Алматы

Қазақстан Республикасының Еңбек кодексінің (бұдан әрі – ҚР ЕК) 91-бабының 3) тармақшасы жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысы берілген кезде жұмыскер еңбекке уақытша қабілетсіздігіне байланысты нақты жұмыс істемеген уақыт, оның ішінде жүктілігіне және босануына байланысты демалыста болған уақыт еңбек өтіліне қосылады делінген. Жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысын беру ҚР ЕК 92-бабында регламенттелген.

Еңбек өтіліне қосылатын, жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысына құқық беретін кезеңдер ҚР ЕК 91-бабында айқындалған. 

Еңбек демалысының пайдаланылмаған күндерінің санын есептеу нақты жұмыс істеген уақытқа барабар жүзеге асырылады (пайдаланылған еңбек демалыстарын есепке ала отырып). Демалыстың ұзақтығы жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысына құқық беретін жұмыс өтіліне барабар есептеледі.

ЖҮКТІЛІККЕ ЖӘНЕ БОСАНУҒА БАЙЛАНЫСТЫ ДЕМАЛЫСТЫ БЕРУ

Жүктілікке және босануға байланысты демалыс ана болуға қолайлы жағдайлар жасау, ананың және жаңа туған баланың денсаулығын сақтау мақсатында белгіленген.

Жүктілікке және босануға байланысты демалыс жұмыс берушідегі жұмыстың ұзақтығы мен өтіліне байланысты емес.

Жүктілікке және босануға байланысты демалысқа кетуден бұрын қызметкер әйел белгіленген үлгіде медициналық мекемеде Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 31 наурыздағы № 183 бұйрығымен бекітілген Еңбекке уақытша жарамсыздыққа сараптама жүргізу, еңбекке уақытша жарамсыздық парағын және анықтамасын беру қағидаларына сәйкес өз компаниясының бухгалтериясына немесе кадрлар бөліміне жүктілігі және босануы бойынша еңбекке уақытша жарамсыздық парағын беруге және жүктілікке және босануға байланысты демалыс беру туралы өтініш жазуға тиіс.

Жұмыскердің өтінішінің және еңбекке уақытша жарамсыздық парағының негізінде жұмыс беруші жүктілікке және босануға байланысты демалыс беру туралы бұйрық шығарады.

Жүктілікке және босануға байланысты демалыс еңбекке уақытша жарамсыздық парағында көрсетілген мерзімге беріледі.

Жүктілікке және босануға байланысты демалыстың ұзақтығы босанғанға дейін күнтізбелік 70 күнді және босанғаннан кейін күнтізбелік 56 күнді, асқынулары бар босанулар немесе екі және одан да көп бала туған жағдайдакүнтізбелік 70 күнді құрайды. 

Еңбек демалыстарын есептеу жиынтық түрінде жүргізіледі, сонда еңбек демалысы босанғанға дейін нақты пайдаланған күндер санына және жұмыс берушідегі жұмыстың ұзақтығына қарамастан әйелге толық беріледі.

Жүктілігіне және босануына байланысты демалыста болған уақыт еңбек өтіліне қосыладыжәне ҚР ЕК 91-бабының 3) тармақшасының негізінде жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысына құқық береді.

БАЛА КҮТІМІНЕ БАЙЛАНЫСТЫ АҚЫ ТӨЛЕНБЕЙТІН ЕҢБЕК ДЕМАЛЫСЫН БЕРУ

ҚР ЕК 100-бабына сәйкес бала туғаннан кейін әйел бала үш жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты жалақы сақталмайтын демалыс алуға құқығы бар. Бұл демалыс баланы тәрбиелеу және дамыту үшін қолайлы жағдайлар жасау мақсатында белгіленген.

Бала күтіміне байланысты жалақы сақталмайтын демалыс алу құқығы жұмыс өтіліне, соңғы жұмыс орнындағы қызметінің ұзақтығына байланысты емес.

Демалысқа кету үшін:

1Бала үш жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты жалақы сақталмайтын демалыс алу үшін жұмыскер жазбаша өтініш жазу керек (3-қосымша), онда оның ұзақтығы көрсетіледі және баланың туу туралы куәлігі немесе баланың туу фактісін растайтын басқа құжат ұсынылады.

ҚР ЕК 100-бабына сәйкес, жұмыс беруші жұмыскерге:

1) ата-анасының таңдауы бойынша – баланың анасына не әкесіне;

2) баланы жалғыз тәрбиелеп отырған ата-анаға;

3) ата-ананың қамқорлығынсыз қалған баланы іс жүзінде тәрбиелеп отырған басқа туысына не қамқоршысына;

4) жаңа туған баланы (балаларды) асырап алған жұмыскерге бала үш жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты жалақы сақталмайтын демалыс беруге міндетті.


2. Жұмыс берушіден бала үш жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты жалақы сақталмайтын демалыс беру туралы бұйрықтың көшірмесін алады (4-қосымша) немесе жұмыс беруші үш күндік мерзімде мекенжайға хабарламасы бар хат жібереді.

Жүктілікке және босануға байланысты демалыс беру туралы өтініш үлгісі

Декреттік еңбек демалысы

Мақала қысқартылған нұсқада ұсынылып отыр.

Толық мәтінін 

«Қазақстандағы мамандар анықтамалығы» журналының 2017 жылғы № 3 оқыңыздар

Подписка на статьи

Чтобы не пропустить ни одной важной или интересной статьи, подпишитесь на рассылку. Это бесплатно.

Участвуй в наших семинарах

Школа

Проверь свои знания и приобрети новые

ЗАПИСАТЬСЯ

Самое выгодное предложение

Самое выгодное предложение

Воспользуйтесь самым выгодным предложением на подписку

ПОДРОБНЕЕ
Мы в соцсетях
Мы еще не знакомы?

Давайте познакомимся!
Пользователи, которые зарегистрированы на сайте, имеют ряд преимуществ:

  • Читают закрытые материалы
  • Первыми узнают последние новости
  • Пользуются всеми возможностями сервисов  

У меня есть пароль
напомнить
Пароль отправлен на почту
Ввести
Введите эл. почту или логин
Неверный логин или пароль
Неверный пароль
Введите пароль
Я тут впервые
Это займет не больше 1 минуты
Пожалуйста зарегистрируйтесь

Пользователи, которые зарегистрированы на сайте, имеют ряд преимуществ:

  • Читают закрытые материалы
  • Первыми узнают последние новости
  • Пользуются всеми возможностями сервисов  

У меня есть пароль
напомнить
Пароль отправлен на почту
Ввести
Введите эл. почту или логин
Неверный логин или пароль
Неверный пароль
Введите пароль
Я тут впервые
Это займет не больше 1 минуты
Внимание!

Для скачивания файла необходима регистрация или авторизация

У меня есть пароль
напомнить
Пароль отправлен на почту
Ввести
Введите эл. почту или логин
Неверный логин или пароль
Неверный пароль
Введите пароль
Я тут впервые
Это займет не больше 1 минуты